Posted in Uncategorized

ՈՒսումնական Ձմեռ

Ամանորին 31-ի գիշերը Ձմեռ պապիկը ինձ բերեց հովերբորդ և  դինամիկներ:Հունվարի1-ին գնացինք Ծաղկաձոր. այնտեղ ես մոտոցիկլետ վարեցի, ճոպանուղի նստեցի,դահուկ վարեցի և այցելեցի  եկեղեցի:Գնացի թատրոն:Հետո գնացինք գյուղ, այնտեղել շատ լավ անցավ:Հետո  վերջացավ արցակուրդները,դպրոցում ավելի հետաքրքիր էր,քանի որ սկսվել էր ուսումնական ճամբարը:

Posted in Uncategorized

Սյունիքի մարզ

Մարզկենտրոնը`   Կապան
Մարզի կազմավորման թիվը՝ 1995 թ.ի ապրիլի 12
Տարածաշրջանները`   Գորիսի շրջան, Կապանի շրջան, Մեղրիի շրջան, Սիսիանի շրջան
Քաղաքային համայնքների թիվը`   7 համայնք
Գյուղական համայնքների թիվը`   106 համայնք
Գյուղական բնակավայրերի թիվը`   128 բնակավայր
Ընդհանուր տարածքը`   4,506 կմ²
Բնակչության ընդհանուր թիվը (ըստ 01.01.2002թ.ի տվյալների)`   164,000
Բնակչության խտությունը`   36.4/կմ²
Փոստային ինդեքսը`   3201-3519
ISO 3166-2`   AM-SU
FIPS 10-4`   AM08

 

Սյունիքի մարզը ցամաքային տարածքի չափերով առաջինն է Հայաստանում: Նախկինում Սյունիք (Սիսական) անունով կոչվել է Մեծ Հայքի իններորդ նահանգը: Ներկայիս Սյունիքի մարզը զբաղեցնում է պատմական Սյունիքի մի հատվածը միայն:
Նախկինում Սյունիքի տրանսպորտային-աշխարհագրական դիրքը խիստ անբարենպաստ էր: Այժմ Արաքս գետի նոր կամրջի կառուցումով Սյունիքը խիստ կարևոր տարանցիկ նշանակություն է ձեռք բերում: Նրա միջոցով Պարսից ծոցը և Իրանը կապվում են Հայաստանին, Վրաստանին ու Սև ծովին:
Բնական պայմանները և հարստությունները
Սյունիքը Հայաստանի Հանրապետության ամենալեռնոտ մարզն է: Նրա ամենաբարձր (Կապուտջուղ գագաթը`   3906մ) և ամենացածր (Մեղրու կիրճում`   375մ) կետերի բարձրությունների տարբերությունը մոտ 3500մ է, ավելի շատ, քան ՀՀ որևէ այլ մարզում:
Գետերից նշանավոր են Որոտանը, Ողջին, Մեղրիգետը: Որոտանը Զանգեզուրի ամենամեծ գետն է: Հայտնի է Որոտանի վիթխարի կիրճը, որի խորությունը հասնում է մինչև 800մ-ի: Այստեղ գետն անցնում է բնության կերտած «Սատանի կամրջի» տակով: Որոտանի Շաքի վտակի վրա գոյացել է համանուն գեղատեսիլ ջրվեժը:
Հայտնի են Տաթևի, Քաջարանի, Գորիսի, Որոտանի (Ուռուտի) և բազմաթիվ այլ հանքային աղբյուրները:
Բնակչությունը
Սյունիքի մարզի տարածքը բնակեցված է եղել հնագույն ժամանակներից: Բնակչության ազգային կազմը և թիվը բազմիցս կտրուկ փոփոխություններ են կրել օտար զավթիչների արշավանքների ու ասպատակութ­յունների հետևանքով: Նոր և նորագույն ժամանակներում աշխարհագրական աննպաստ դիրքը և ռելիեֆային բարդ պայմանները խթանել են բնակչության մշտական արտահոսք: Դա է պատճառը, որ մարզի բնակչության խտությունը շատ ցածր է:
Քաղաքները
Սյունիքի մարզը ուրբանիզացման մակարդակով գրավում է առաջին տեղը`   71%: Դրան համապատասխան էլ համեմա­տաբար շատ են քաղաքները`   Կապան, Գորիս, Սիսիան, Մեղրի, Քաջարան, Ագարակ, Դաստակերտ: Մարզի բոլոր քաղաքները երիտասարդ են: Նրանք քաղաքի կարգավիճակ ստացել են 1930-ական թվականներից հետո: Միայն Գորիսն է, որ քաղաք է դարձել դեռևս ցարական իշխանության օրոք (1885թ.):
Սյունիքի մարզկենտրոնը`   Կապանը, հանրապետության հարավ-արևելյան տարածաշրջանի ամենախոշոր քաղաքն է: Գտնվում է Խուստուպ լեռան ստորոտին, Ողջի գետի ափերին, որը քաղաքի սահմանում իր մեջ է ընդունում Վաչագան ու Կավարտիջուր վտակները:
Կապանի աշխարհագրական դիրքը համեմատած ՀՀ գլխավոր քաղաքների հետ պակաս նպաստավոր է: Քաղաքը հեռու է հանրապետության տնտեսական կենտրոններից (Երևանից 320կմ): Կապանի զարգացումն առաջին հերթին պայմանավորված է պղնձի արդյունաբերությամբ և մեքենաշինությամբ:
Դեռևս միջին դարերից քաղաքին հարող տարածքում գործել են պղնձահանքեր ու պղնձաձուլարան­ներ: Այստեղ էին հայերը ձուլում թնդանոթներ Դավիթ Բեկի գլխավորած ազատագրական պայքարի ժամանակ: Ներկայիս Կապան քաղաքը ձևավորվել է 1930-ական թվականներին այդ հանքերի և մի քանի գյուղերի հիման վրա: Այժմ էլ քաղաքի արդյունաբերության առաջատար ճյուղը պղնձարդյունաբերությունն է: Ավելի ուշ ձևավորվել են արդյունաբերության այլ ճյուղեր ևս: Գործում են մեքենաշինական, ավտոնորոգման, շինանյութերի, թեթև ու սննդի արդյունաբերության ձեռնարկություններ:
Քաղաքը մեծապես տուժեց 1990-1992թթ. ադրբեջանական ռմբակոծություններից և տրանսպորտային շրջափակումից:
* * *

Սյունիքի մարզում`   Ծավ գետի ավազանում, գտնվում է Սոսու պուրակը: Ըստ ավանդության պուրակը ստեղծվել է հնագույն ժամանակներում, և ծառերի տերևների սոսափյունով քրմերը գուշակություններ են արել:

Posted in Uncategorized

Короткая притча о дружбе: Спросил как-то комар муху: — Есть ли здесь в окрестности цветы? — Насчет цветов ничего не знаю, – ответила ему муха. — А вот консервных банок, навоза, нечистот в канавах полным-полно. И муха начала перечислять комару все окрестные помойки, на которых ему непременно нужно побывать. Полетел комар в указанном направлении и встретил по пути пчелу. Не видела ли ты в окрестностях какие-нибудь помойки? – спросил он у нее. — Помойки? Нечистоты? Нет, нигде не видела, – удивилась пчела. – Зато здесь повсюду так много благоуханных цветов. И пчела подробно рассказала, на какой поляне растут лилии, а где совсем недавно распустились гиацинты. Вот почему так важно правильно выбирать себе друзей. (далее…)

Բարեկամության մասին մի կարճ առակ. Մի անգամ մոծակի մասին ճանճ խնդրեցի. – Մոտակայքում ծաղիկներ կան: «Ես ծաղիկների մասին ոչինչ չգիտեմ», – պատասխանեց նրան ճանճը: – Բայց աղբանոցներում պահածոները, գոմաղբը, կոյուղաջրերը լցված են: Եվ ճանճը սկսեց թվարկել մոծակների բոլոր հարակից աղբանոցները, որոնք նա, անշուշտ, անհրաժեշտ էր այցելել: Մոծակ թռավ նշված ուղղությամբ և ճանապարհին հանդիպեց մեղվին: Դուք մոտակայքում աղբ տեսե՞լ եք: Նա հարցրեց նրան: – աղբը կարող է: Կոյուղի Ոչ, ես դա ոչ մի տեղ չեմ տեսել, – զարմացավ մեղուները: «Բայց ամենուրեք շատ անուշահոտ ծաղիկներ կան»: Եվ մեղուները մանրամասն պատմեցին, թե որ մարգագետնային շուշաններն են աճում, և որտեղ են վերջերս ծաղկել հիասթանները: Այդ իսկ պատճառով շատ կարևոր է ընկերներին ընտրել: (ավելին …)

Posted in բնագիտություն

Բույսերի թարգմանություն

Քլորոֆիտում, Chlorophytum comosum                 

Դիմանում է -1.11C

Ջրի նկատմամբ ունի միջին պահանջկոտուտյուն

Չիսիրում արևի անմիջական ճառագայթ

ՈՒնի օդը մաքրելու հատկություն:

 

 

Ջրի նկատմամբ ունի միջին պահանջկոտուտյո

Դիմանում է -1.11C

Չիսիրում արևի անմիջական ճառագայթ

Ջրի նկատմամբ ունի միջին պահանջկոտություն

Չի սիրում արևի անմիջական ճառագայթ

Երիտասարդության սիմվոլ է:

 

Բեգոնյա, Begonia maculata

Դիմանում է -10C

Ջրի նկատմամբ ունի միջին պահանջկոտություն

Սիրում արևի անմիջական ճառագայթ:

 

 

Կալլա,Calla lilies

Դիմանում է -12C

Ջրի նկատմամբ ունի միջին պահանջկոտություն

Սիրում արևի անմիջական ճառագայթ

Հավերժության, հավատարմության սիմվոլ է:

 

Hedera helix,Բալտիական պլյուշ
Դիմանում է -28C
Շատ է ջուր սիրում
Սիրում է կավ և ավազ:

 

Begonia reniformis, Բեգոնիյա
Դիմանում է -9C

Ջրի նկատմամբ ունի միջին պահանջկոտություն

Սիրում արևի անմիջական ճառագայթ:

 

Syngonium podophyllum
Դիմանում է-1C
Շատ է ջուր սիրում
Չիսիրում արևի անմիջական ճառագայթ:

 

 

 

 

 

Posted in իմ մասին

Իմ օրվա մասին 13.01.2020թ.

Այսօր մենք գնացել էինք մայր դպրոց մարզական խաղերի բացմանը, այնտեխ պարեց մեր դասարանի Էլինան:Այնտեղ մենք խաղացինք ձնագնդի,դահուկներով սահեցինք և այլն:Մենք վերադարցանք դպրոց:Խաղացինք բազմաթիվ խաղեր, և եսպես շարունակ:

Posted in իմ մասին

Իմ օրվա մասին 10.1.2020թ.

Այսօր մենք մանրադիտակով նայեցինք մանրեներին,կերանք քաղցրավենիք, գնացինք ագարակ հետո գնացինք ջերմոց, քաղեցինք սպանաղ և պատրաստեցինք սպանաղով ռուլետ հետո գնացինք մեձյաուրբաթ:

Posted in Ուսումնական ձմեռային ճամբար 2020

Արատես (Արիտես, Արատինեց) վանք

Արատես (Արիտես, Արատինեց) վանք

Արատեսի վանքի գլխավոր եկեղեցին չափսերով փոքր, բայց շատ գեղեցիկ է։ Նրա գմբեթի մեծ մասը փլված է, իսկ պատերը խարխուլ վիճակում են։ Ժողովրդական ստուգաբանությամբ`անունն առաջացել է «արի» և «տես» բառերի զուգորդումից։

Վանքը հիմնականում բաղկացած է կիսավեր երեք եկեղեցիներից և գավթից։ Հյուսիսից հարավ կողք կողքի տեղադրված են Սբ Սիոն, Սբ Կարապետ և Սբ Աստվածածին եկեղեցիները։

Սբ Սիոն եկեղեցին թվագրվում է 7-րդ դարով։ Վանքի հակառակ կողմում գտնվում է Սբ Աստվածածին եկեղեցին։ Այն պատկանում է խաչագմբեթ եկեղեցիների տիպին, կառուցման ժամանակն անհայտ է, սակայն ներքուստ կա 1073 թ. արձանագրություն։

Սբ Սիոն և Սբ Աստվածածին եկեղեցիների միջև կառուցվել է քառակուսի հատակագծով Սբ Կարապետ գավիթ-եկեղեցին, որի կառուցման ստույգ տարեթիվը հայտնի չէ, բայց ներքուստ պահպանվել է 1251թ. արձանագրություն։

Վանքի ուշագրավ հուշարձանը գավիթ-ժամատունն է։ Այն իշխան Սմբատ Օրբելյանի պատվերով 1270 թ. կառուցել է տվել վանքի առաջնորդ Հայրապետը` ճարտարապետներ Սիրանեսին և Գրիգորիսին։ Գավթի ծածկն իրականացված է փոխհատվող կամարների կիրառման ինքնատիպ ձևով` հյուսիս-հարավ ուղղությամբ ձգվող մեկ զույգ կամարներից դեպի արևելյան և արևմտյան պատերին են ուղղված մեկական կիսակամար։ Զույգ կիսակամարների կենտրոնում շրջագծային հիմքով ստալակտի-տավոր գմբեթն է (այժմ` քանդված)։

Ստեփանոս Օրբելյան մետրոպոլիտի ժամանակ՝ 1280-ական թթ. վերջերից, Արատեսի վանքը եղել է Սյունյաց մետրոպոլիտների ամառային նստավայրը (բուն աթոռանիստը գտնվում էր Նորավանքում)։ Արատեսը եղել է գրչության կենտրոն։

Վանքի ամենավաղ արձանագրությունը վերաբերում է 907, իսկ ամենաուշը` 1713 թվականին։


Տեքստը տրամադրել է ՀՀ մշակույթի նախա-րարության «Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների և պատմական միջավայրի պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ը։ Խմբագրումը` ԻԿՕՄՕՍ Հայաստան ՀԿ-ի և Կարեն Մաթևոսյանի («Մոմիկ մանրանկարիչ» գրքի համահեղինակ և «Մոմիկ» գրքի հեղինակ) ։

Posted in իմ մասին

Իմ որվա մասին 9.1.2020թ.

Այսօր ընկեր Շուշանի և ընկեր Սոնայ հետ փլեյմարկետից ներբեռնեցինք՝ բույսերի անունները իմանալու համար հատուկ ծրագիր,խաղացինք ինտելեկտուալ խաղեր և քաղցրավենիքի հյուրասիրություններ արեցինք, բայց խոսում էինք անգլերեն: