Հայաստան ասելիս այտերս այրվում են, Հայաստան ասելիս ծնկներս ծալվում են, Չգիտեմ ինչու է այդպես: Հայաստան ասելիս շրթունքս ճաքում է, Հայաստան ասելիս հասակս ծաղկում է, Չգիտեմ ինչու է այդպես: Հայաստան ասելիս աչքերս լցվում են, Հայաստան ասելիս թևերս բացվում են, Չգիտեմ ինչու է այդպես: Հայաստան ասելիս աշխարհը իմ տունն է, Հայաստան ասելիս էլ մահը ո՞ւմ շունն է… Կմնամ, կլինեմ այսպես:
Առաջադրանքներ՝
Ի՞նչ զգացողություններ ունեցար, երբ կարդացիր բանաստեղծությունը: Ի՞նչ ես դու պատկերացնում, երբ լսում ես Հայաստան բառը։
Ես պատկերացնում եմ Հայաստանի արտերը, ջերմոցները,հայ զինվորներին,մեր հողն ու ջուրն,մեր հայ մայրիկներին և այլն…
2.ՀԱՅԱՍՏԱՆ բառով գրի՛ր ակրոստիքոս։
Հիշի՛ր
Ակրոստիքոսը բանաստեղծական ձև է, որի տողերի առաջին տառերը, վերևից ներքև կարդալիս, կազմում են որևէ բառ կամ արտահայտություն։ Օրինակ՝
Սփռվել է շուրջս մի անիմաստ լռություն…. Կ աղկանձում է շունը պատուհանիս տակ… Ի նձ տանջում է նորից մի հիշողություն, Զ արնվում է սրտիս մի անսահման տխրություն… Բ ույն է դրել սրտումս թախիծն աննպատակ…
Հայաստանը իմ տունն է… Առանց հայաստանի կյանքն անիմաստ է… Յուրաքանչյուր մարդ պետք է պահի և պաշտպանի իր հայրենիքը… Առանց Հայաստան մեկ վարկյանել չեմ կարող ապրել… Սահմանին մեր հայ զինվորներնն են կրվում հանուն հայաստանի, Տանը հայ մայրերն են անհանգստանում. Ահա այսպես է կյանքը անցնում Նանք այսինքն մեր թշնամիները կստանան իրենց պարտությունը և գլուխները կախ կհեռանան:
1.Անծանոթ բառերը բացատրի՛ր: Փառատենչ-Փառքի ձգտող Կռվազան-Կռիվ սիրող Ստվար-Խոշոր, մեծ Խորագիր-վերնագիր Մտահույզ-մտքերով հուզված Խուժել-հարձակում գործել Անհատ-եզակի մարդը որպես հասարակության անդամ Առեղծված-Հանելուկ
2. Ինչո՞ւ է պատմվածքի հերոսին հեղինակը համարում «տխուր» մարդ: Քաննի որ կարող է պատերազմ լինել և ոչոք ուրախ չԷր լինի:
3. Ի՞նչ կարող ես ասել «Ձմռան գիշեր» պատմվածքի վերնագրի մասին Իմ կարծիքով պատմվածքի իմաստը այն է որ մենք պետք է միայն մեր մասին չմտածենք պետք է նաև ուրիշների մասին մտածենք և օգնենք մեծահասակներին:
Ընթերցարանից կարդա՛ Ա․ Իսահակյանի «Ով է ապրում» պատմվածքը (էջ 92) և կատարի՛ր 1-3֊րդ առաջադրանքները։
1. Անծանոթ բառերը դուրս գրիր և բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր։ Փառատենչ — փառքի ձգտող Դավ նյութել — վատ բաներ պլանավորել Դրացի — հարևան Ստվար — խոշոր, մեծ Շիրմաքար — գերեզմանաքար Հյուղակ — խրճիթ Դեգերել — թափառել
2. Զրույցի մեջ գտի՛ր մեկ նախադասություն, որն արտահայտում է ստեղծագործության հիմնական ասելիքը։
Քաջություն,խելք,հարստության արժեք են,երբ չի գործածվում ուրիշի համար:
Հարցական-– Սա ի՞նչ է,- պակաս ծիծաղելով հարցրեց կինն աղցանից հետո: – Սա՞, ի՞նչը: – Այդ քիթը: – Ինչո՞ւ – Ո՞ւր ես գնում: – Ինչպե՞ս թե ուր եմ գնում. վերադառնում եմ աշխատանքի: – Բայց այդ քթո՞վ: – Բայց ինչո՞ւ, հայրի՛կ: Դու չե՞ս գիտակցում, որ շենքի ծաղրածուն ես դարձել: Ես այլևս չեմ կարողանում հարևանների դեմքին նայել ամոթից: Մայրիկն այլևս հասարակական կյանք չունի:
պատմողական-– Նա շատ հարգված ատամնաբույժ էր` քառասունքանի տարեկան, աղջիկը` համարյա ուսանող: Լուրջ, զուսպ, առանց զարմացնող տեսակետների, բայց որպես մասնագետ ու քաղաքացի` մեծ համբավ վայելող մարդ:Մի օր տուն եկավ մի դնովի քթով:
բացականչական-– Ա՜խ, սա: Մի ցուցափեղկում տեսա, մտա ու առա: – Հայրի՜կ… – Պա՜պ, բա ինչպե՞ս չմտածենք:
հրամայական-– Հայրի՛կ… – Ուրիշների՛ պահվածքն է տարօրինակ,- ասաց նա:
Պատկերացրո՛ւ, որ «Քիթը» պատմվածքի հերոսներից մեկը դու ես։ Ի՞նչ ընթացք կտաս պատմվածքին։ Ես այնպես կանեի որ ատաամնաբույժը հասկաանար աղջկան և կնոջը և կհաներ իր արեստական քիթը:
2. Հիմնավորված պատասխանի՛ր պատմվածքի հերոսի հետևյալ հարցին. «Ի՞նչ եք կարծում, ընթերցող: Նա ճի՞շտ է: Ինչ ուզում լինում է, լինի, նա չհանձնվեց: Շարունակում է օգտագործել դնովի քիթը: Որորվհետև հիմա դա այլևս քթի հարց չէ: Հիմա՝ սկզբունքի հարց է»: Իմ կարծիքով նա սղալ է քանի որ այդ քիթը անիմաստ է դնել եթե ունես բնական ավելի գեղեցիկ քիթ և չարժեր այդ քթի պաճառով կորցնել ընտանիքը և աշխատաքցին:
Նա շատ հարգված ատամնաբույժ էր` քառասունքանի տարեկան, աղջիկը` համարյա ուսանող: Լուրջ, զուսպ, առանց զարմացնող տեսակետների, բայց որպես մասնագետ ու քաղաքացի` մեծ համբավ վայելող մարդ: Մի օր տուն եկավ մի դնովի քթով: Վախն անցնելուց հետո, կինն ու աղջիկը ծիծաղեցին կեղծ հանդուրժողականությամբ: Ակնոցի սև շրջանակներով, հարբեցողի քթերից էր` ունքերով ու բեղերով, որ մարդուն նմանեցնում է Գրաուչո Մարկսին : Բայց մեր ատամնաբույժը չէր փորձում նմանակել Գրաուչո Մարկսին: Նստեց ճաշի սեղանի շուրջ (միշտ տանն էր ճաշում), իր սովորական ձգվածությամբ, հանգիստ ու մի թեթև ցրված: Բայց դնովի քթով: – Սա ի՞նչ է,- պակաս ծիծաղելով հարցրեց կինն աղցանից հետո: – Սա՞, ի՞նչը: – Այդ քիթը: – Ա՜խ, սա: Մի ցուցափեղկում տեսա, մտա ու առա: – Հայրի՜կ… Ճաշից հետո, ամեն օրվա պես, նա թիկնեց հյուրասենյակի բազմոցին: Կնոջ համբերությունը հատեց: – Հենց հիմա դա հանի: – Ինչո՞ւ: – Կատակն էլ իր ժամանակն ունի: – Բայց սա կատակ չէ: Ննջեց` հարբեցողի քիթը դրած: Կես ժամ անց արթնացավ ու շարժվեց դեպի դուռը: Կինը նրան հարցրեց. – Ո՞ւր ես գնում: – Ինչպե՞ս թե ուր եմ գնում. վերադառնում եմ աշխատանքի: – Բայց այդ քթո՞վ: – Ես քեզ չեմ հասկանում, – ասաց նա` առանց ապակիների շրջանակների միջից դժգոհ նայելով կնոջը:- Եթե նոր փողկապ լիներ, դու ոչինչ չէիր ասի: Միայն այն պատճառով, որ քիթ է… – Հարևանների մասին մտածիր: Հաճախորդների մասին մտածիր: Հաճախորդներն, իրականում, չհասկացան հարբեցողի քթի խորհուրդը: Ժպտացին, հարցեր տվեցին, բայց այցելությունն ավարտեցին հետաքրքրված՝ ատամնաբուժարանից դուրս գալով կասկածների մեջ: – Գժվե՞լ է: – Չգիտեմ,- պատասխանում էր քարտուղարուհին, որն արդեն տասնհինգ տարի նրա հետ էր աշխատում:- Երբեք նրան այսպիսին չեմ տեսել: Այդ գիշեր, ինչպես միշտ` քնելուց առաջ, նա լոգանք ընդունեց: Հետո պիժաման հագավ, դրեց կեղծ քիթը և գնաց պառկելու: – Դու այդ քիթը անկողնում դնելո՞ւ ես,- հարցրեց կինը: – Այո: Բացի այդ, այլևս չեմ հանելու այս քիթը: – Բայց ինչո՞ւ: – Իսկ ինչո՞ւ ոչ: Քնեց անմիջապես: Կինը գիշերվա կեսն անցկացրեց քթին նայելով: Նա խելագարվել է: Հաստատ: Ամեն ինչ վերջացած է՝ փայլուն կարիերան, համբավը, անունը, հոյակապ ընտանիքը. ամեն ինչը փոխել է մի դնովի քթով: – Հայրի՛կ… – Այո, աղջիկս: – Կարո՞ղ ենք զրուցել: – Իհարկե կարող ենք: – Այդ քո քթի մասին… – Իմ քթի մասին, նորի՞ց: Լսեք, դուք միայն դրա մասի՞ն եք մտածում: – Պա՜պ, բա ինչպե՞ս չմտածենք: Մի ժամվա մեջ քեզ պես մարդը որոշում է դնովի քթով ման գալ ու չի ուզում, որ դա ոչ ոք նկատի՞: – Քիթն իմն է ու շարունակելու եմ այն կրել: – Բայց ինչո՞ւ, հայրի՛կ: Դու չե՞ս գիտակցում, որ շենքի ծաղրածուն ես դարձել: Ես այլևս չեմ կարողանում հարևանների դեմքին նայել ամոթից: Մայրիկն այլևս հասարակական կյանք չունի: – Չունի, որովհետև չի ուզում: – Բայց ինչպե՞ս դուրս գա փողոց դնովի քթով մի մարդու հետ: – Բայց ես «մի մարդ» չեմ: Ես՝ ես եմ: Իր ամուսինը: Քո հայրը: Նույն մարդն եմ, ինչ կայի: Հարբեցողի քիթը չի նշանակում ,որ մի բան փոխվել է: – Եթե դա փոփոխություն չի նշանակում, այդ դեպքում ի՞նչ իմաստ ունի այն օգտագործելը: – Իսկ եթե դա փոփոխություն չի նշանակում, ինչո՞ւ չօգտագործել: – Բայց, բայց… – Աղջիկս… – Հերի՛ք է: Այլևս չեմ ուզում զրուցել: Դու այլևս իմ հայրը չես: Կինն ու աղջիկը տնից գնացին: Նա կորցրեց իր բոլոր հաճախորդներին: Քարտուղարուհին, որ տասնհինգ տարի աշխատում էր իր հետ, դուրս եկավ աշխատանքից. չգիտեր, ինչ սպասել մի մարդուց, ով դնովի քիթ է օգտագործում: Խուսափում էր նրան մոտենալուց: Հրաժարականը փոստով ուղարկեց: Մտերիմ ընկերները վերջին փորձն արեցին՝ նրա համբավը փրկելու, համոզեցին հոգեբույժի դիմել: – Դուք կհամաձայնեք,- ասաց հոգեբույժը` գալով այն եզրակացության, որ նրա հետ ամեն ինչ նորմալ է,- որ ձեր պահվածքը մի քիչ տարօրինակ է… – Ուրիշների՛ պահվածքն է տարօրինակ,- ասաց նա:- Ես շարունակելու եմ կրել սա: Իմ մարմնի իննսուներկու տոկոսը շարունակում է մնալ առաջվանը: Չեմ փոխել ո՛չ հագուստիս, ո՛չ մտածելուս, ոչ էլ պահվածքիս ձևը: Նույն հիանալի ատամնաբույժն եմ, լավ ամուսին, լավ հայր, հարկատու, Ֆլումինենսեի աշխատակիցը, ամեն ինչ առաջվա պես: Բայց մարդիկ այս քթի պատճառով հրաժարվում են ամեն ինչից: Մի հասարակ հարբեցողի քթի պատճառով: Այսինքն ես՝ ես չեմ, ես իմ քի՞թն եմ: – Այո…,- ասաց հոգեբույժը:- Թերևս դուք ճիշտ եք… Ի՞նչ եք կարծում, ընթերցող: Նա ճի՞շտ է: Ինչ ուզում լինում է, լինի, նա չհանձնվեց: Շարունակում է օգտագործել դնովի քիթը: Որորվհետև հիմա դա այլևս քթի հարց չէ: Հիմա՝ սկզբունքի հարց է:
Առաջադրանքներ՝
Ըստ քեզ՝ ո՞րն է հեղինակի ասելիքը:
Իմ կարծիքով հեղինակը ցանկանում է ասել որ միուսների կարծիքը մարդկանց համար կարևոր է:Բայց կան մարդիկ որ ուշադրություն չեն դարցնում:
Պատմվածքից դուրս գրի՛ր հերոսներին և բնութագրի՛ր նրանց։
37. Տրված բառերը գործածելով՝ պատմություն հո- րինի՛ր:
Պատրաստակամ. Կարդալ. Տարի, երամ, թակարդ, պարգևել, մառան. թութակ, տակառ: Երեք եղբայրները
Լնում է չիլինում երեք եղբայր է լինում նրանք ցանկանում են մեկը միուսին հաճելի օր պարգևել:Եվ նիանց գլխին մի խենթ միտք ծագեց:Մեծ եղբայրը գնաց գրաղանութ գիրք գնելու միջին եղբայրը գնաց թութակ գնելու իսկ փոքր եղբայրը գնաց մառան տակառ և խաղող բերելու:Նրանք բոլորը պատրաստակամ գնացին ամառանոց:Մեծ եղբայրը գրքերը տվեց փոքր եղբորը իսկ փոքր եղբայրը տակառն ու խաղողն է տալիս մեծ եղբորը:Նրանք սկսում են իրենց գործը՝ մեծ եղբայրը սկսում է գինի քամել խաղողից,միջնեկը թութակներին է վարժեցնում իսկ փոքրը գիրք է կարդում:Նրանք նստում են մի սեղանի շուրջ և վայլում գինին հեո միջնեկ եղբայրը թութակներին բաց է թողնում թռչունների երամի հետ և հանկարծ փոքր եղբայրը մուկ է նկատում ասում է եղբակյներին և նրանք թակարդներ են դնում և մկանը բռնում բայց մուկը ողջ է լինում և նրանք մկանը բաց են թողնում չնայած նրան որ կարող էին սատկացնել մկանը:Եվ նրանք ամեն տարի այսպիսի բաներ են կազմակերպում:
38. Անջատ գրվող բարդ բառերի (հարագրությունների) իմաստները մեկական բառերով արտահայտի՛ր:
Պար գալ-պարել, զրույց անել-զրուցել, խաղ անել-խաղալ, թույլ տալ-թույլատրել:
բ) սիրածդ գրքերի անունները. Բալզակը մի շան պատմություն, Երկրի ժողովածուն Վահան Տերյան,Ես էլ կարող եմ պատրաստել,Թզուկի երգը, Հետաքրքիր մոլորակ,Փոքրիկ Իշխանը:
գ) այն առարկաների անունները. որոնք կուզենայիր ունենալ: Ֆիզ/քիմ:
40. Կազմի՛ր տրված բայերի այն ձևերր, որոնք պա- տասխանում են ի՞նչ է անում հարցին (ներկա ժամանակ):
Օրինակ՝ պարել — պարում է:
Ա. Կրկնել-կրում է. խոնարհել-խոնարում է. գնալ-գնում է, տապակել-տապակում է. հասնել-հասցնում է. վերցնել-վերցնում է. թռչել-թռչում է. աճել-աճում է, հանգստացնել-հանգստացնում է. վերադառնալ-վերադառնում է, դնել-դնում է, թողնել-թողում է:
Կյանքիդ ժամերն ապրիր այնպե՛ս, որ այդ քաղցր ժամերին ո՛չ քեզ, ո՛չ էլ կողքիդ ապրողներին չդիպչեն ապականությունն ու մահը:Ամենուրեք փնտրիր բարի՛ն ու հենց հայտնաբերես, հանի՛ր լույս աշխարհ իր թաքստոցից, թող բարությունը լինի անկաշկանդ ու չամաչի ինքն իրենից: Աչքի լույսի պես պահի՛ր, փայփայի՛ր մարդկայնության ամենաչնչին նշույլներն անգամ, քանի որ դա է ընդդիմանում մահվանը, թեև այն անցավոր է: Ամեն ինչի մեջ գտի՛ր լուսավորը, գտի՛ր այն, ինչ չի կարող արատավորվել: Եթե մեկնումեկի սրտում առաքինությունը պահ է մտել ահով ու կսկիծով` արար աշխարհի ծաղր ու ծանակից մազապուրծ եղած, քաջալերի՛ր նրան: Մի՛ խաբվիր արտաքին տպավորությամբ, որովհետև դա վայել չէ պայծառատես աչք ու բարի սիրտ ունեցողին: Ոչ մեկին մի՛ ենթարկվիր, բայց և ոչ մեկին էլ քեզ մի՛ ենթարկիր: Հիշի՛ր, որ ամեն մարդ քո նմանակն է: Ամեն մեկի մեղքը նաև քո մեղքն է, և բոլոր անմեղներն իրենց անմեղությունը կիսում են քեզ հետ: Արհամարի՛ր չարիքն ու անազնվությունը, բայց ոչ չար ու անազնիվ մարդկանց. հասկացի՛ր սա: Մի՛ ամաչիր բարի ու քնքուշ լինել… Կյանքիդ ժամերն ապրիր այնպե՛ս, որ քեզ բաժին ընկած ժամերին չավելացնես աշխարհի վիշտն ու տառապանքը, այլ ժպիտով ընդունես նրա անսահման լույսն ու խորհուրդը:
Մարդ պետք է իր կյանքը ապրի այնպես որ հաչույք ստանա,մարդ պետք է վայլի իր կյանք քանի որ դա մեկ անգամ է տրվում:Մարդ պետք է գոհ լինի իր կյանքից քանի որ ամեն մեկին չիտրվու ապրել:Մարդ պետք է Ասծուն շնորհակալություն հայտնի իր կյանքի համար:Եվ մեր կըանքը պետք է այնպես ապրենք որ ոչ ոքի չղանգառենք և չնեղացնենք քանիոր ինչպես որ մեն դրսևորենք մեզ եմպեսել մեր դիմացինը կդրսևորի իրեն:
Բարի գալուստ Վիկտորիյա Բեգլարյանի բլոգ 