Author: vikbeg

29.  Ինչպիսի՞  հարցին պատասխանող, հատկանիշ ցուց տվող բառերից (ածականներից) գոյականներ (ի՞նչ հարցին պատասխանող բառեր) կազմի՛ր:

քաջ-քաջաորդի. մեծ-մեծահասակ. գեղեցիկ-Գեղանիստ. հատուկ-հատկություն. հասարակ-հասարակություն. հարմար-հարմարանք, դեղին-դեղնություն. գունատ- գունատություն. հնչեղ-հնչյուն,. Շքեղ-շքեղություն, պերճ-Պերճուհի, խեղճ-խեղճություն, տկար-տկարություն:

30.  Բառերի ընդհանուր մասերի (արմատները) գտի՛ր, դրանց ուղիղ ձևերը գրիր և տրված բառերը բացատրիր:

ա) կտցաձև. կտցահարել. կտցաչափ: Արմատն է՝ Կտուց

Կտցաձև- Կտուցի ձև ունեցող
Կտցահարել-կտուցով հարվածել
Կտցաչափ- կտուցի չափ

բ) ուղղագրություն. ուղղագիծ. ուղղամիտ. ուղղություն։ Արմատն է ուղիղ

Ուղղագրություն- գրելու հմտություն
ՈՒղղագիծ-

ՈՒղղամիտ- ուղիղ միտք ունեցող

Ուղղություն-

գ) ուղեկից. ուղևոր: ուղ նախածանց

32.  Յուրաքանչյուր շարքի չորս րառերն ի՞նչ ընդ­հանուր հատկանիշ ունեն, որ նույն շարքի մի բառը  չունի:

ա) Երաշտահավեր      բ) Մանուկներ     գ) Հատիկներ

դեղձանիկներ        երեխա                 կապիկներ

վագրեր                 պատանիներ        ձագուկներ

առյուծներ             երիտասարդներ       կանայք

սիրամարգ             մարդիկ          տանտիկիններ

ա) սիրամարգ-եզակի ձև

բ) երեխա- եզակի ձև

գ) կանայք- հոգնակիի կազմությունը շեղվում

Առաջադրանքներ

1․ Երկու ամբողջ  թվերից ո՞րն է ավելի մեծ.
ա) դրական > զրոն,
բ) բացասական > զրոն,
գ) դրական > բացասական։

2․ x թիվը դրակա՞ն  է, թե՞ բացասական, եթե` 
ա) դրական > 0, բ) բացասական < 0:

3․ Համեմատե՛ք ամբողջ թվերը.
ա) 0 > –3,      դ) –1 < 1,         է) –13 < 2,
բ) –4 < 2,       ե) 5 > –3,         ը) –1000 < 1,
գ) –3 > –10,   զ) –16 < –12,   թ) 25 > –25։

4․ Գրե՛ք որև է  յոթ ամբողջ թվեր, որոնք փոքր են՝ 
ա) 4-ից=-99, -1021, 3, 2, -85, -85, -11
գ) 6-ից=4, 5, -54, -89, -65, 3, -95
ե) –5-ից=-8, -9, -4, -7, -6, -95, -1000
է) 3-ից=1,-1, 2, -2, -3, -1001, -85
բ) 0-ից= -12, -96, -87, -15, -154, -658, -965
դ) –1-ից=-4789, -8514, -9999, -8797, -4447, -944, -991
զ) –10-ից=-82, -73, -91, -64, -55, -66, -983
ը) –3-ից=-77, -88, -99, -44, -33, -51, -10

5․ Գրե՛ք հետևյալ թվերը` 
ա) աճման կարգով. 31, –1, – 7, –1, 0, –11, 24, 7, – 2 ,–6
ա) -11, -7, -6, -2, -1, -1, 0, 7, 24, 31
բ) նվազման կարգով. –11, –3, –7, 12, 4, –8, –17, –30, 1, 0, 13։
բ)13, 12, 4, 1, 0, -3, -7, -8, -11, -17, -30

6․ Գտե՛ք այն բոլոր ամբողջ արժեքները, որոնք աստղանիշի փոխարեն գրելու դեպքում կստացվի ճիշտ անհավասարություն.
ա) 0 < * < 3, գ) –4 < * < 3, ե) –14 < * < –5,
բ) –4 < * < 0, դ) –5 < * < 5, զ) –28 < * < –22։

7․ Գրի՛ առեք հետևյալ  պնդումները՝ օգտագործելով  անհավասարությունների նշանները.
ա) 11 > 0 գ) –10-ը բացասական թիվ է,
բ) –7 < 0 դ) +2

8․ Գրե՛ք  որևէ  յոթ ամբողջ թվեր, որոնք մեծ են՝
ա) –3-ից, գ) –7-ից, ե) 2-ից, է) –5-ից,
բ) –6-ից, դ) 0-ից, զ) 10-ից, ը) 5-ից։

1․ Տրված են –5, –3, 1/2, +5, +10, –2, 0, +4, 3.1/2 թվերը: Նրանցից դո՛ւրս գրեք ամբողջ թվերը:
–5, –3, +5, +10, –2, 0, +4

2․ Թվանշաններով  և + կամ – նշանի միջոցով գրի՛ առեք  բարձրությունները և խորությունները.

ա) Արագած լեռան բարձրությունը  չորս հազար իննսուն մետր է։ +4090
բ) Մոնբլան լեռան բարձրությունը  չորս հազար ութ հարյուր  յոթ մետր է։ +4808
գ) Կազբեկ  լեռան բարձրությունը  հինգ հազար երեսուներեք մետր է։ +5033
դ) Բայկալ լճի խորությունը հազար վեց հարյուր քսան մետր է։ -1620
ե) Արաբական ծովի խորությունը հինգ հազար ութ հարյուր երեք մետր է։ -5703
զ) Ալեուտյան իջվածքի խորությունը յոթ հազար ութ հարյուր քսաներկու մետր է։ -7822
է) Ֆիլիպինյան իջվածքի խորությունը տասը հազար չորս հարյուր իննսունյոթ մետր է։ -10497

3․ Դրակա՞ն է արդյոք այն ամբողջ թիվը, որը 1-ով մեծ է –1-ից։
0

4․ Գործածելով + և – նշանները` գրե՛ք. 

 ա)+ 100 տաքություն- գ)- 30 ցուրտ,

 բ)- 0-ից 70 ցածր, դ)+ 0-ից 80 բարձր:

5․ Մրցամարտից երեք օր առաջ բռնցքամարտիկը սկսեց խստորեն հետևել  իր քաշին  և այդ պատճառով ամեն օր կշռվում էր: Առաջին կշռումը ցույց տվեց, որ նա նիհարել է 400 գ-ով, երկրորդը` որ նրա քաշն ավելացել է 300 գ-ով, իսկ երրորդից պարզվեց, որ նրա քաշն ավելացել է ևս 200 գ-ով: Այդ երեք օրում բռնցքամարտիկն ավելի թեթև՞, թե՞ ավելի ծանր դարձավ և որքանո՞վ:
+100

6․ Բազմահարկ շենքի տակ` առաջին հարկից երկու հարկ ներքև,ավտոկայանատեղ կա: Ո՞ր հարկում է ապրում այն մարդը, որը տուն հասնելու համար ավտոկայանատեղից բարձրանում է 11 հարկ:
9

7․ Բերե՛ք բացասական թվերի օգտագործման օրինակներ։
ունեցվածքը և պարտքը հաշվելու համար
Օրինակ եթե քո մոտ կա գումար և դու գնում են խանութ հաց առնելը իսկ հացը 100 դրամով թանկ է լինում իսկ դու համոզում ես վաճառողին և դու պարք ես մնում նրան և քո մոտ լինում է -100 դրամ։

8․ Տրված են 15, –6, 5/8, -5.3/4, +10, –1, 0, +100, -7.1/7թվերը: Նրանցից դո՛ւրս  գրեք  ամբողջ թվերը:
+10, –1, 0, +100, 15, –6

Պատկերացրե՛ք մի շատ փոքրիկ գյուղ, որտեղ մի ծեր կին է ապրում, որն ունի երկու երեխա` մեկը տղա` 17 և մյուսը աղջիկ` 14 տարեկան: Նրանց նախաճաշ է մատուցում և անհանգիստ տեսք ունի: Երեխաները նրան հարցնում են, թե ինչ է նրան պատահել, և նա պատասխանում է.

— Չգիտեմ, բայց գիշերը լուսացրել եմ այն կանխազգացմամբ, որ ինչ-որ կարևոր բան է պատահելու այս գյուղին:

Նրանք ծիծաղում են մոր վրա: Ասում են, որ դրանք ծեր կնոջ կանխազգացումներ են, սովորական բան: Որդին գնում է բիլիարդ խաղալու, և հենց այն պահին, երբ պատրաստվում է մի պարզագույն կարամբոլ անել, մյուս խաղացողը նրան ասում է.

— Մի պեսոյով գրազ գանք, որ չես կարողանա:

Բոլորը ծիծաղում են: Նա էլ է ծիծաղում: Նետում է կարամբոլն ու չի կարողանում: Վճարում է իր պեսոն, և բոլորը նրան հարցնում են, թե ինչ պատահեց, եթե մի պարզ կարամբոլ էր: Պատասխանում է.

— Ճիշտ է, բայց մոտս մի անհանգստություն է մնացել, որովհետև առավոտյան մայրս ասաց, թե ինչ-որ կարևոր բան է պատահելու այս գյուղին:

Բոլորը ծիծաղում են նրա վրա, և նա, ով շահել էր իր պեսոն, վերադառնում է տուն՝ մոր մոտ, կամ թոռնիկի, կամ էլ, վերջիվերջո, ինչ-որ ազգականի: Երջանիկ իր պեսոյով` ասում է.

— Այս պեսոն ամենապարզ ձևով շահեցի Դամասոյից, որովհետև նա հիմարի մեկն է:

— Եվ ինչո՞ւ է նա հիմար:

— Ա՛յ մարդ, որովհետև չկարողացավ մի պարզագույն կարամբոլ անել` խառնված այն մտքից, որ մայրն առավոտյան ասել էր, թե ինչ-որ կարևոր բան է պատահելու այս գյուղում:

Այդ ժամանակ նրա մայրն ասում է.

— Մի՛ ծաղրիր մեծահասակների կանխազգացումները, որովհետև դրանք երբեմն կատարվում են:

Շահողի ազգականը, դա լսելով, գնում է միս գնելու: Նա ասում է մսավաճառին.

— Տո՛ւր ինձ մեկ ֆունտ միս,- և այն պահին, երբ միսը կտրում են նրա համար, ավելացնում է:- Ավելի լավ է՝ երկու ֆունտ, քանի որ ասում են, որ ինչ-որ կարևոր բան է պատահելու, և ավելի լավ է պատրաստ լինել:

Մսավաճառը վաճառում է միսը, և երբ գալիս է մեկ այլ կին՝ մեկ ֆունտ միս գնելու, նրան ասում է.

— Երկո՛ւսը տարեք, որովհետև այս կողմերում մարդիկ ասում են, որ մի շատ կարևոր բան է պատահելու, և պատրաստվում են ու գնումներ են անում:

Այդպիսով տարեց կինը պատասխանում է.

— Մի քանի երեխա ունեմ, տե՛ս, ավելի լավ է՝ չորս ֆունտ տուր:

Տանում է չորս ֆունտը, և պատմությունը չերկարացնելու համար կասեմ, որ մսավաճառը կես ժամում սպառում է միսը, մեկ այլ կով է մորթում, ամբողջը վաճառում է, և լուրը գնալով տարածվում է: Գալիս է պահը, երբ բոլորը գյուղում սպասում են, որ ինչ-որ բան պատահի: Կաթվածահար է լինում ողջ աշխուժությունը, և հանկարծ ցերեկվա ժամը երկուսին սովորական շոգն է սկսվում: Ինչ-որ մեկն ասում է.

— Հասկանո՞ւմ եք, թե ինչ շոգ է:

— Բայց այս գյուղում միշտ էլ շոգ է եղել:

(Այնքան շոգ, որ այս գյուղում երաժիշտները գործիքները խեժով կցմցում էին և միշտ ստվերում էին նվագում, որովհետև եթե նվագեին արևի տակ, դրանք կտոր-կտոր կլինեին:)

— Այնուամենայնիվ,- ասում է մեկը,- այս ժամին երբեք այսքան շոգ չի եղել:

— Բայց ցերեկվա ժամը երկուսը հենց  ամենաշոգ ժամն է:

— Այո՛, բայց ոչ այնքան շոգ, որքան հիմա:

Ամայացած գյուղի ամայացած հրապարակում հանկարծ մի թռչուն է ընկնում, և շշուկներ են տարածվում.

— Հրապարակում մի թռչուն կա:

Եվ բոլորը խառնված գալիս են թռչնակին տեսնելու:

— Բայց, պարոնա՛յք, միշտ էլ եղել են թռչնակներ, որ ընկել են:

— Այո՛, բայց երբեք՝ այս ժամին:

Գյուղի բնակիչների մոտ գալիս է մի այնպիսի ճնշման պահ, որ բոլորը հուսալքված ուզում են հեռանալ և դրա համար քաջություն չեն ունենում:

— Ես իսկական տղամարդ եմ,- գոռում է մեկը:- Ես հեռանում եմ:

Հավաքում է իր գույքը, իր երեխաներին, իր կենդանիներին, նրանց դնում է կառքը և կտրում-անցնում է կենտրոնական փողոցը, որտեղ խեղճ գյուղը նայում է նրան: Մինչ այն պահը, երբ ասում են.

— Եթե սա համարձակվեց, այդ դեպքում մենք էլ կհեռանանք:

Եվ սկսում են բառացիորեն դատարկել գյուղը: Տանում են իրերը, կենդանիներին, ամեն ինչ:

Եվ գյուղը վերջին լքողներից մեկն ասում է.

— Հանկարծ դժբախտություն չթափվի՜ այն ամենի վրա, ինչ մնում է մեր տնից,- և այդպիսով այն կրակի է տալիս, և մյուսները նույնպես կրակի են տալիս իրենց տները:

Փախչում են սարսափի ու իսկական խուճապի մեջ, ասես պատերազմի զանգվածային տեղահանման ժամանակ, և նրանց մեջտեղից գնում է այն կինը, որ կանխազգացում էր ունեցել` բղավելով.

— Ես ասացի, որ մի շատ կարևոր բան էր պատահելու, իսկ ինձ ասացին, որ խելագարվել եմ:

Թարգմանությունը `  Քրիստինե Երեմյանի

Առաջադրանքներ՝

1.Պատմվածքից դուրս գրի՛ր քեզ անծանոթ բառերը և բացատրի՛ր բառարանի օգնությամբ։
Ֆունտ-կգ
Զանգվածային- Զանգվածին հատուկ, զանգվածի: Զանգվածային վիճակ:


2.Ըստ քեզ, ո՞րն էր պատմվածքի ասելիքը։
Իմ կարծիքով այս պատմվածքը ցանկանում է ասել որ պետքչե անտեսել,ծիծաղել մեծերի  կանխազգացման վրա չևոր ինչ որ մի բանգիտեն վերջապես:

3.Պատմվածքից դուրս գրի՛ր  հերոսներին և բնութագրի՛ր նրանց։
Ծեր կին-զգայուն
Տղան-բիլիարդ խաղացող
Աղջիկը-կասկածամիտ
Տղայի ընկերը-եսասեր
Տղայի ըկերոյ ազգականը-լուր տարածող
Մսավաճառ-խորամանկ
Իսկական տղամարդը-անվախ,քաջ

Ես ծնվել և մեծացել եմ այսեղ Հայաստանում, Հայաստանը իմ տունն է:Իսկ  հիմա երբ պատերազմ է և այդքան մարդիկ են կոտորվում ես շատ եմ ցավում  քանի որ մեր ազգը քիչե իսկ այսպես ավելի է քչանում: Ադրբեջանն այդքան մեծ  երկիր է  բայց  չեն բավականվում իրենց ունեցածով,Հայաստաննել են ցանկանում  բայց երբեք չեն կարողանա հասնել իր ցանկություն անհնար է իրենց նպատակին:Նրանց թերությունն այն է որ նրանք վախկոտ են  և այդ վախով կյանքու չենկարող հասնել իրենց նպատակին:

Շուշի – բերդաքաղաք Արցախում, համանուն շրջանի վարչական կենտրոնը։ Համարվում է Լեռնային Ղարաբաղի նախկին մայրաքաղաքը և մինչև XX դարի սկիզբը կարևոր դեր է խաղացել ինչպես Արցախի, այնպես էլ ողջ Անդրկովկասի մշակութային և տնտեսական կյանքում։ Ներկայումս Շուշին հայտարարված է պատմաճարտարապետական արգելոց և վերականգնվում է։ Շուշին եղել է բնական անմատչելի ամրոց Արցախ նահանգի Վարանդա գավառում։ Քաղաքի մոտ կան հնադարյան գերեզամանատեղիներ, պեղվել են IX-XII դարերի հայկական խաչքարեր և խեցեղեն։ Արցախյան ազատամարտի ընթացքում քաղաքը ադրբեջանցիների կողմից օգտագործվել է որպես ռազմական հենակետ։ 1991-1992 թթ. Շուշիից ինտենսիվ գնդակոծման է ենթարկվել Ստեփանակերտը և այլ հայկական բնակավայրեր, որին զոհ են գնացել հարյուրավոր մարդիկ։ 1992 թ. մայիսի 9-ին ազատագրվել է Արցախի բանակի կողմից։ Ներկա դրությամբ Շուշիում բնակվում է շուրջ 3.000 հայ, որոնց մի զգալի մասը փախստականներ են Սումգայիթ և Բաքու քաղաքներից։ Քաղաքը պատերազմից զգալիորեն վնասվել է։ 2007 թ. հունիսի 11-ին ստեղծվել է քաղաքի նոր հատակագիծը։ Նախատեսվում է Շուշին մինչև 2020թ. վերականգնել որպես Արցախի մշակութային կենտրոն։