Արցախի մայրաքաղաք Ստեփանակերտից 37 կիլոմետր հեռավորությամբ, Մարտունի վարչական շրջանում, Սխտորաշեն գյուղի հանդամասում վեր է խոյանում մի հսկա չինարի ծառ, որն, անգամ, անձնագիր ունի՝ որպես ՍՍՀՄ տարածքի ամենատարեց և ամենաբարձր ծառ: Չինարի ծառը կամ ինչպես արցախցիներն են ասում՝ Տնջրի ծառը շուրջ 2036 տարեկան է, տեղացիների պնդմամբ այն նախկին Խորհրդային Միության երկրներում ամենատարեց ծառն է:
Ծառն ունի 54 մետրից ավել բարձրություն (համարյա 18 հարկանի շենքի բարձրության), բնի շրջագիծը 27 մետր է, ծառ-հսկայի փչակի մակերեսը 44 քմ է, այստեղ կարող է տեղավերվել 100-ից ավել մարդ, իսկ սաղարթների ստվերի մակերեսը զբաղեցնում է համարյա 1400 քմ տարածք: Սխտորաշենի այս հայտնի չինարին իր արտասովոր չափերով գերազանցում է Էգեյան ծովի Կոս կղզու ծառերին, ինչպես նաև Աշխաբադի մոտ գտնվող Փիրուզե կիրճի ծառերին: Ծառի տակից բխում է մի հորդառատ, սառնորակ աղբյուր՝ Տնջրու աղբյուրը, որը դարեր շարունակ հագեցրել է հունձ ու կալ անող շինականի ծարավը, սնել հսկա չինարուն, շարժել ջրաղացի քարը: Ըստ պահպանված վիմագիր արձանագրության, աղբյուրը կառուցել են սխտորաշենցի Հավհաննես Կիսիբեկյանը, Ներսես Մուսայելյանը և Մանաս Գասպարյանը:
Արցախի զբոսաշրջության «հարավային երթուղին» նախընտրողները հնարավորություն ունեն տեսնելու արցախյան ֆոլկլորի մի մասը կազմող Պըլը Պուղու գերեզմանաքարը, Մարտունու շրջանի Սխտորաշեն գյուղի մոտակայքում գտնվող ավելի քան 2000 տարեկան Տնջրի ծառը:
Երբեմն, ապշած ծառ-հսկայի չափերից, մարդիկ տարբեր գրություններ են թողնում փչակում, ու թեև մոմ վառելն արգելված է, քանի որ դա վտանգավոր է ծառի գոյության համար, այնուամենայնիվ, այցելուները հաճախ մոմ են վառում հենց ծառի փչակում: Դժվար է ասել, ինչու են մարդիկ սրբատեղի դարձրել հսկա չինարին, բայց այն, որ Տնջրի ծառը մեկ անգամ տեսնողը այլևս այն չի մոռանում, անվիճելի է: Ահա, թե ինչու է տարեցտարի ավելանում է Տնջրի ծառը տեսնել ցանկացող զբոսաշրջիկների թիվը:
A giant plane tree stands 37 kilometers from the Artsakh capital, Stepanakert, in the Martuni administrative district, near the village of Skhtorashen, which even has a passport as the oldest, tallest tree in the USSR. The plane tree or, as the people of Artsakh say, the Tnjr tree is about 2036 years old, according to the locals, it is the oldest tree in the countries of the former Soviet Union.
The tree is more than 54 meters high (almost the height of an 18-storey building), the trunk circumference is 27 meters, the area of the tree-giant bellows is 44 square meters, more than 100 people can be accommodated here, and the shade area of the leaves is almost 1400 square meters. This famous plane tree of Skhtorashen is unusually larger than the trees of Kos Island in the Aegean Sea, as well as the trees of Piruze Gorge near Ashgabat. Beneath the tree comes an abundant, cold spring, the Tnjru spring, which for centuries quenched the thirst of a farmer who harvested and threshed, fed a giant Chinese tree, and moved a millstone. According to the preserved lithographic inscription, the spring was built by Havhannes Kisibekyan, Nerses Musayelyan and Manas Gasparyan from Skhtorashen.
Those who prefer the “southern route” of Artsakh tourism have the opportunity to see the tombstone of Pell Pugh, which is a part of Artsakh folklore, the more than 2000-year-old Tnjr tree near the village of Skhtorashen in the Martuni region.
Sometimes, astonished by the size of a tree-giant, people leave different inscriptions on the bell, and it is forbidden to light a candle, as it is dangerous for the existence of the tree, however, visitors often light a candle in the bell of the tree. It is difficult to say why people turned the giant plane tree into a sanctuary, but the fact that one who sees the Tnjr tree once forgets it no longer is indisputable. This is why the number of tourists wishing to see the Tnjr tree is increasing year by year.
Բարի գալուստ Վիկտորիյա Բեգլարյանի բլոգ 
