Կրկին կարդա 《Հնչյունափոխություն》 թեման։
Առաջադրանք՝
Գրիր 10 բառ, որոնցից հինգում լինի հնչյունափոխություն, հինգում՝ սղում։
հնչյունափոխություն -սկեսուր-կեսուր, ծանր-ծանդր, քիթ-քինթ,վացուն-աթսուն,ծածանել-սասանել
սղում -ամուր-ամրանալ, երկիր-երկրային, նկարիչ-նկարչություն,ամառ-ամառամռան, քաղաք-քաղքենի,
Гонарио был самым маленьким из семерых братьев. У родителей его не было денег, чтобы послать мальчика в школу учиться. И пришлось ему наняться на богатую ферму – работать. Так Гонарио стал… пугалом. Он должен был ходить по полям и разгонять птиц.
Каждое утро ему давали кулек с порохом, и он отправлялся на работу. Время от времени он останавливался среди поля и поджигал щепотку пороха. Вспышка огня пугала птиц, и те улетали, думая, что пришли охотники.
А однажды искра попала на куртку Гонарио, она загорелась, и если бы мальчик не догадался броситься в ров с водой, то, конечно, погиб бы от огня. Прыгнув в ров, Гонарио перепугал там всех лягушек – они с невероятным шумом и гамом бросились врассыпную. Крики лягушек напугали кузнечиков и цикад, и они на мгновение замолкли…
Но больше всего испугался сам Гонарио. Испугался и заплакал. Он сидел один-одинешенек возле рва, мокрый, словно гадкий утенок, маленький, оборванный и голодный. Он плакал так горько, что даже воробьи перестали прыгать с ветки на ветку. Они глядели на мальчика и сочувственно щебетали, пытаясь утешить его. Но разве могут воробьи утешить свое пугало?!
Эта история случилась в Сардинии.
девушка, бедный,Новый год, весь, облако, сегодня,стучит,стучит, даже,
непрерывный,постоянный, бдительный, проходящий,беспомощный, мир,
лев, тихий, первый, здоровый, запрещенный, автомобиль, бесполезный,
справедливый, проснись, игнорируй, слеза, отпуск, восток.
=Կարդա’《Հնչյունափոխություն》 թեման և կատարիր առաջադրանքները։
Երբ բառի վերջից վանկ կամ վանկեր են ավելանում, որոշ ձայնավորներ և երկհնչյուններ փոփոխության են ենթարկվում: Օրինակ՝ վեճ-վիճաբանություն, սուր-սրել, գույն-գունավոր:
Նկատելի է, որ վեճ բառի ե-ն դարձել է ի, սուր բառի ու-ն՝ ը, իսկ ույ երկհնչյունը՝ ու: Այս երևույթը կոչվում է հնչյունափոխություն:
Առաջադրանքներ՝
1.Համեմատիր դեմ-դիմաց գրված բառերը և ցույց տուր, թե հնչյունական ինչ փոփոխություններ են տեղի ունեցել.
Օրինակ՝ ջուր-ջրծաղիկ (ու-ն գաղտնավանկի ը)
ծաղիկ-ծաղկաման (ի-ն սղվել է)
համբույր-համբուրել (ույ-ու)
հին-հնամենի ի-ա, բազուկ-բազկաթոռ ու-ա, պատիժ-պատժել ի-ե, ողջույն-ողջունել յ, աշխույժ-աշխուժություն յ-ու, մատյան-մատենագիր յ-ե, պարտեզ-պարտիզան ե-ի, գլուխ-գլխավոր ու-ա, էշ-իշամեղու է-ի:
2. Տրված բառերի վերջից բաղադրիչներ ավելացնելով՝ բառեր կազմիր այնպես, որ տեղի ունենա հնչյունափոխություն:
ա) բուրդ, սիրտ-ի սրտե, կույր, ճահիճ, ալյուր, կեզ, ատամնաբույժ
բ) վիշտ-վշտություն, թույլ-թուլություն, ծնունդ-ծննդավայր, հաշիվ-հաշվել, արթուն-արթնանալ, հույն-հնություն ալրապան, տույժ-տուժել
3.Վերականգնիր տրված բառերի անհնչյունափոխ ձևերը՝
ձնծաղիկ, թխահեր, սառցահատ, երգչախումբ, կիսել, ըմպանակ, մեղվապահ, հունական, կղզյակ:
Բարեկենդան բառացի նշանակում է կենդանություն, բարի կյանք: Բարեկենդան բառը կազմված է բարի և կենդանություն բառերից, գրաբարում նշանակել է ուրախություն:
Տոնը կապ է ունեցել գարնան սկսվելու հետ: Եվ պատահական չէին զվարճությունները, որոնք արթնացող բնությանը ուրախ դիմավորելու, մարդկանց վերակենդանացնելու խորհուրդ ունեին: Ու մարդիկ մաղթում էին միմյանց` բարի կենդանություն: Տոնին պատրաստվում և մասնակցում էին բոլորը` մեծ, թե փոքր: Երկու- երեք օր առաջ կանայք և տղամարդիկ դադարում էին աշխատել , զանազան խաղեր էին խաղում, զվարճանում երեխաների պես: Հավաքվում էին մեծ ու փոքր, մի կողմ էին դրվում պետական կամ եկեղեցական օրենքները, ամեն մարդ առանց քաշվելու ասում էր իր խոսքը: : Բարեկենդանի երեկոն բարեկամներն ու հարազատները միասին էին անցկացնում: Կուշտ ուտում էին ու խմում, քանզի առջևում յոթշաբաթյա պասն էր: Ամենավերջում ուտում էին ձու` բերանը կողպելու համար, որպեսզի Զատիկին դարձյալ ձվով այն բանան։Բուն Բարեկենդանի նախորդ օրը՝ շաբաթ երեկոյան, ժամերգության ընթացքում եկեղեցու խորանի վարագույրը քաշվում է, խորանը ծածկվում է և այսպես շարունակվում է քառասունօրյա պասի ընթացքում: Պասի ժամանակ մատուցվում է փակ պատարագ. ամուսնություններ տեղի չեն ունենում, արգելվում է մատաղ անել, մինչ թույլատրվում է մկրտություն և նշանդրեք կատարել:Բարեկենդանը այնքան սիրված, ժողովրդական, սպասված տոն էր, որ հայ ժողովրդի կողմից այն ընկալվել է որպես ամենաազգային (հայոց ազգի օրեր), ինչպես նաև ամենաերջանկաբեր տոնը, խրախճանք, ճոխ և առատ ուտելիքներ վայելելու օր:
Կերպարանափոխված կամ դիմակավորված խմբերով զվարճախաղերը և թատերական ներկայացումները Բարեկենդանի առավել սիրված հանդիսություններն էին: Դրանց մասնակցում էին թե երեխաները, թե մեծահասակները:
Արտաքինը պիտի հնարավորին չափ ծիծաղաշարժ լիներ, դեմքերին դնում էին ծիծաղելի դիմակներ կամ մուր, ալյուր քսում, ածուխով ներկում: Երեխաները տեսարան էին ներկայացնում գյուղի կյանքից կամ խաղում էին որևէ սրամիտ սյուժե:
Զվարճախաղերից առավել տարածված էին վեգը, ընկուզախաղերը և Ճոճախաղերը: Երեխաները գետնին փոքրիկ փոսեր են փորում, ապա հերթով մեկը մյուսի հետևից ընկույզը գլորում այնպես, որ առանց նշանակված գծից շեղվելու ընկույզն ընկներ մի փոսի մեջ: Հաջողվածը բոլոր գլորած ընկույզները յուրացնում էր:
Բարեկենդանի խոհանոց
Բարեկենդանին նախապատվությունը տրվում է մսեղենի,կաթնեղենի առատությանը: Տավարի, ոչխարի և թռչնեղենի մսից պատրաստում էին զանազան ճաշատեսակներ: Առաջին օրերին պատրաստում էին մեծ քանակությամբ գաթա ու հալվա: Երեկոյան ուտում էին կաթնապուր, մածուն, խաշած ձու:
Համերգ
Վտակը ժայռից ներքև է թռչում,
Թափ առած ընկնում քարերի գլխին,
Զարկում ավազին, շաչում է, ճչում,
Ճչում անհանգիստ, փրփուրը բերնին։
Ինչպես ծերունին, ձայնով պառաված,
Ձայնակցում է ժիր թոռնիկի երգին,
Այնպես է ծերուկ անտառը կամաց
Արձագանք տալիս ջրի աղմուկին։
Այնինչ բնության զվարթ համերգի
Ունկնդիրն անխոս, հավիտենական,
Ժայռը մտախոհ՝ իր մռայլ մըտքի
Ետևից ընկած՝ լսում է նրան։
Հարցեր և առաջադրանքներ՝
3,Բանաստեղծության մեջ ի՞նչն է ավելի շատ՝ գո՞ւյնը, ձա՞յնը, թե՞ շարժումը:
Ձայնը
4,Ո՞ր քառատողը քեզ ավելի շատ դուր եկավ, ինչո՞ւ:
Վտակը ժայռից ներքև է թռչում,
Թափ առած ընկնում քարերի գլխին,
Զարկում ավազին, շաչում է, ճչում,
Ճչում անհանգիստ, փրփուրը բերնին։
5,Նկարիր այդ քառատողը:
Եթե կարողանայ փոխել…
Եթե ես կարողանայ ինչվոր բան փոխել ապա էմպես կան էի, որ Երևանում աղպ չլինի, անապահով կենդանիներին գտնեն իրենց տերերին, անապահով մարդիկ գտնեն իրենց ընտանիքին և ապահոված լին էին ամենինչով, իսկ հետո աշխարով կտարած էի բարություն:
Խաչբառ
| Ա | Բ | Գ | Դ | Ե | Զ | Է | Ը | Թ |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| Ժ | Ի | Լ | Խ | Ծ | Կ | Հ | Ձ | Ղ |
| 10 | 20 | 30 | 40 | 50 | 60 | 70 | 80 | 90 |
| Ճ | Մ | Յ | Ն | Շ | Ո | Չ | Պ | Ջ |
| 100 | 200 | 300 | 400 | 500 | 600 | 700 | 800 | 900 |
| Ռ | Ս | Վ | Տ | Ր | Ց | Ւ | Փ | Ք |
| 1000 | 2000 | 3000 | 4000 | 5000 | 6000 | 7000 | 8000 | 9000 |
Օգտվելով այս աղյուսակից լուծեք խաչբառը․
Ուղղահայաց
Հ.Գտիր 69 թվի ամենամեծ ու ամենափոքր բաժանարարների գումարը։
70=Հ
Հորիզոնական
300=Յ
1=Ա
Տուփում կան 100 կարմիր, 299 կապույը և 50 կանաչ գնդիկներ։ Առանց նայելու՝ տուփից ամենաքիչը քանի՞ գնդիկ պետք է վերցնել՝ համոզված լինելու համար, որ վերցրածների մեջ կլինեն բոլոր գույնի գնկդիներից։
400=Ն
| Հ | ||||||||
| Ո | ||||||||
| Վ | ||||||||
| Հ | ||||||||
| ա | ||||||||
| Թ | ո | ւ | մ | ա | ն | յ | ա | ն |
| Ն | ||||||||
| Ե | ||||||||
| Ս |
Կարդ՝ա’Թումանյանի ,,Համերգ,, բանաստեղծությունը և կատարիր 1֊ին և 2֊րդ առաջադրանքները։
Համերգ
Վտակը ժայռից ներքև է թռչում,
Թափ առած ընկնում քարերի գլխին,
Զարկում ավազին, շաչում է, ճչում,
Ճչում անհանգիստ, փրփուրը բերնին։
Ինչպես ծերունին, ձայնով պառաված,
Ձայնակցում է ժիր թոռնիկի երգին,
Այնպես է ծերուկ անտառը կամաց
Արձագանք տալիս ջրի աղմուկին։
Այնինչ բնության զվարթ համերգի
Ունկնդիրն անխոս, հավիտենական,
Ժայռը մտախոհ՝ իր մռայլ մըտքի
Ետևից ընկած՝ լսում է նրան։
Հարցեր և առաջադրանքներ՝
2.Ինչո՞ւ է բանաստեղծությունը կոչվում «Համերգ»:
Կոչվում է «Համերգ», քանիվոր վտակը,թռչունները երգում են և բանաս
Լմպատավանքը (ճիշտը՝ Լմպատի վանքի Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի), ճարտարապետական հուշարձան է Արթիկից մոտ երկու կիլոմետր հարավ-արևմուտք։ Արտաքուստ և ներքուստ խաչաձև հատակագծով, տրոմպային փոխանցումով, ութնիստ թմբուկով, գմբեթավոր փոքր կառույց է։ Պահպանված արձանագրությունները շինարարության մասին տեղեկություն չեն պարունակում։
Ըստ ճարտարապետական վերլուծության՝ VI դարի է։ Պահպանված հետքերը հիմք են տալիս ենթադրելու, որ արևմտյան թևը շրջապատված է եղել սրահով։ Հուշարձանի առանձնահատկություններն են՝ ուղղանկյուն հատակագծով հյուսիսային և հարավային թևերը՝ թաղի փոխարեն ծածկված գմբեթարդով (անցումը իրականացված է երկու շարք տրոմպներով), արևելքում միակ խորանը՝ առանց լուսամուտի (գոյություն ունեցող բացվածքը կատարվել է հետագայում), պայտաձև խարանն ու կամարները։
Ըստ արձանագրության, գմբեթը X դարում վերականգնվել է։ Ներդաշնակ ծավալներով, դեկորատիվ գեղանկար տարրերով վերձիգ կառույցը ունի զուսպ և խոնարհ կերպար։ Խորանում և նրանից աջ ու ձախ մասերին պահպանվել են Լմպատավանքի կառուցման ժամանակակից որմնանկարների մնացորդներ. կենտրոնում եղել է գահակալ Քրիստոսը, շուրջը՝ երկնային ուժերի սիմվոլներ, բոցի լեզուների ֆոնի վրա։ Աջ ու ձախ մասերին պատկերված են դեպի խորանի կենտրոնը շարժվող երկու ձիավոր (մեկը Սուրբ Գրիգորն է)՝ ձեռքերին խաչավարդ ցուպով։ Որմնանկարները հարթապատկերային են, տեղ-տեղ գրաֆիկական մոտեցումով, կատարված են հյութեղ, մեծ ներդաշնակությամբ։ Այժմ որմնանկարները քայքայվել և գրեթե չեն երևում։
201.Սիրահարվել-նրան
սիրահարվլ-կատվին
սիրել-մայրիկն
սիրել-գիրքը
202.Հիվանդանոցում հիվանդները գերազանցել էին սահմանը:
Հազանանոցից փախել էին մի խումբ գազաններ:
203. 1.Վերջածանց,2.նախածանց,3.արմատը,4. որը,5.վերջածանցը
Բարի գալուստ Վիկտորիյա Բեգլարյանի բլոգ 